درباره طرح هدفمند کردن یارانه ها

در بحث هدفمندسازی یارانه ها، به نظرم مشکلات فراوانی وجود دارد. اول اینکه طرح مساله غلط است. نمی توان بخشی از جامعه را از منابع این طرح محروم کرد. بالاخره یارانه های پنهان و آشکار پرداختی تابحال از محل درامدهای نفتی بوده است و در برخی سالها از محل چاپ پول و استقراض از بانک مرکزی. اگر این یارانه ها را پول نفت بدانیم، نمی توان با هیچ منطق سرراست و دقیقی پول را در میان عده مشخصی تقسیم کرد.

دوما این دولت(که به دلایل مشخصی، من و خیلی ها مثل من بهش اعتماد ندارند) می خواد این طرح را اجرا کنه  که اولا به نظرم دولتی نیست که به لحاظ فنی و به لحاظ فکری دنبال اجرای طرح باشد و ثانیا کارایی اجرای این طرح را به نحو مناسبی ندارد و مهمتر از این دو، اختیاراتی که دولت داره می گیره واقعا زیاده و با توجه به سیاسی نگاه کردن دولت به موضوع، مشکل ساز می شه.

سوما، با توجه به بالا بودن تورم، مشکلات پس از انتخابات و کاهش اعتماد وهمکاری مردم با دولت، الان شاید بدترین زمان پس از جنگ در اجرای چنین طرح بزرگی است.

در آخر، دولت بدون آزادسازی بازارهای پول، ارز، کار و سایر بازارها دارد دست به آزادسازی قیمت ها می زند. در حالی که هیچ برنامه ای برای سایر آزادسازی ها وجود ندارد. قاعدتا آزادسازی قیمت ها هنگامی که با سایر آزادسازی ها یا حداقل با برنامه ای برای سایر آزادسازی ها همراه باشد، معنی دار خواهد بود.

با همه آنچه گفته شد، چون ظاهرا اجرای طرح قطعی است، می توان در روندهای اجرایی آن که تعیین کننده هستند ایراد وارد کرد تا حداقل بهتر از وضعیت فعلی انجام شود. مهمترین این روندها هم پرداخت یارانه نقدی به 5 دهک است. که در سرمقاله زیر سعی کردم نشان دهم که مبنا ندارد. و یارانه یا باید به همه پرداخت شود، یا به کسانی که به عنوان فقیر، مستضعف، آسیب پذیر یا هر عنوان دیگری تحت نظر نهادهای حمایتی قرار گرفته اند. به نظرم در بین حالت هایی که مطرح شده، تنها این دو حالت قابل دفاع هستند.

سرمقاله را می توانید در سایت دنیای اقتصاد و یا در ادامه مطلب ببینید.

يارانه نقدي يا براي همه يا فقط مشمولان نهادهاي حمايتي

محمدصادق الحسینی

طرح هدفمندسازی یارانه‌ها، فارغ از ‌اينکه آيا طرح مناسب یا نامناسبی است و ‌اين که چه تبعاتی خواهد داشت، از‌ اين منظر که بهانه‌اي برای واقعی کردن قیمت‌های نسبی در اقتصاد است، قابل دفاع مي‌نماید؛ اما مفاد اجرایی‌ اين گونه طرح‌های بزرگ و ملی تا بدان حد اهمیت دارد که حتی مي‌تواند اصل طرح را نیز زیر سوال برد. در ‌اين مقاله به ‌اين پرداخته خواهد شد که دولت نباید دهک درآمدی را مبنای پرداخت یارانه تبعیضی قرار دهد؛ بنابراین در ‌اين مقاله اجرای ‌اين طرح را مفروض گرفته و در چگونگی اجرای آن به بحث مي‌نشینیم.
در طرح مذکور، تا به حال قرار است که 50 الی 60‌درصد از عواید ناشی از افزایش قیمت کالاهای یارانه‌اي در میان 5‌دهک از مردم تقسیم شود؛ در حالی که نه تنها فلسفه اقتصادی ‌اين تبعیض پرداختی و همچنین توجیه شرعی پرداخت یارانه مشخص نیست، بلکه نحوه اجرایی شناخت ‌اين 5‌دهک نیز در هیچ کجای طرح تصریح نشده است؛ اما مشکل عدم مشخص بودن افراد مشمول، تنها یک مشکل اجرایی نیست که به سادگی بتوان از آن گذشت.
برای روشن شدن اهمیت‌ اين امر باید به‌اين سوالات توجه کرد: اولا اگر قرار است گروه‌های کم درآمد تحت کمک دولتی(یارانه مستقیم) قرار بگیرند، چرا ‌اين کمک‌ها از طریق دستگاه‌های حمایتی و از منبع مالیات‌ها صورت نمي‌گیرد که هم با منطق اقتصادی منطبق است و هم مبانی شرعی و دینی دارد؟
به نظر مي‌رسد پاسخ ‌اين سوال‌ اين خواهد بود که سیستم مالیاتی ما ضعیف است، در پاسخ باید گفت که اگر سیستم مالیاتی ضعیفی داریم، باید‌ اين سیستم را اصلاح کنیم؛ اما تا‌ اين سخن به میان افکنده شود، گفته خواهد شد اصلاح سیستم مالیاتی تابع اصلاح سیستم شناسایی دهک‌ها و میزان درآمد افراد است که در‌ ايران وجود ندارد و به وجود آمدن و پا گرفتن چنین سیستمي ‌هم سال‌های سال زمان مي‌برد و کشور تا آن زمان توان پرداخت هزینه‌های ناشی از ناکارآمدی‌ اين سیستم پرداخت یارانه را ندارد. باز به مکان اولمان بازگشتیم! اگر امکان شناسایی‌اين دهک‌ها و میزان درآمد افراد وجود ندارد، چگونه مي‌خواهیم یارانه‌ها را به 5‌دهک پایین درآمدی تخصیص دهیم؟ اگر هم ‌اين امکان را داریم و ‌اين دهک‌ها را مي‌شناسیم که باید سیستم مالیاتی را اصلاح کنیم و از طریق باز توزیع درآمدی اقدام به حمایت از ‌اين گروه‌ها كنيم.
همان‌طور که از مراحل طی شده در بالا برمی‌آيد، سیاست‌گذاران در اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها (با توجه به پرداخت نابرابر به برخی دهک‌ها) دچار تناقض بزرگی هستند که مي‌تواند حتی مزایای اجرای چنین طرحی را که واقعی شدن قیمت‌های نسبی است نیز زیر سوال ببرد. بنابراین با آگاهی از‌اين تناقض، باید پرسید چرا دولت بر پرداخت یارانه نقدی تنها به 5دهک اصرار مي‌ورزد؟
با آنچه گفته شد، برای زیر سوال نرفتن اهداف اجرای طرح از نظر علمي‌ و شرعی، با توجه به‌اينکه پرداخت پول را مفروض داریم، تنها دو راه پیش روی دولت است:
اول) رفتن به سمت پرداخت پول به همه مردم به صورت برابر ( که مي‌توان آن را همان پول نفت که از یارانه‌های پنهان و آشکار بودجه‌اي آزاد شده است، دانست)؛
دوم) پرداخت پول تنها به کسانی که تحت نظر نهادهای حمایتی (بهزیستی و کمیته امداد) بوده و شناسایی آنها از قبل صورت پذیرفته و تعداد، آدرس، شرایط درآمدی و معیشتی آنها کاملا برای دولت مشخص است.

Advertisements
این نوشته در محمدصادق الحسینی, دنیای اقتصاد, سرمقاله ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

14 پاسخ برای درباره طرح هدفمند کردن یارانه ها

  1. امیررضا :گفت

    من فکر می‌کنم جا داره این بحث گسترده‌تر مطرح بشه و بیشتر روش تاکید بشه. حالا که قراره پرداخت نقدی بشه، باید استدلال‌های بیش‌تری بیاریم که چرا استفاده از سیستم دهک‌بندی غلطه:

    ۱) مشکلات شناسایی (که اشاره کردی بهش)
    ۲) این که ۵ دهک جبران بشن، در حالی که طرح داره تدریجی اجرا می‌شه باعث می‌شه تا منابعی که به اینها می‌رسه عملا ناچیز باشه و جبرانی صورت نگیره. اثلا این عدد ۵ از کجا اومده؟!!
    ۳) اصلا معیار «دهک» از کجا اومده؟!! دهک یه بحث آماریه و نه واقعی. این که من در فلان دهک هستم بی‌معنیه. در دهک‌بندی فقط افراد رو sort می‌کنیم. درحالی‌که این سورت شدن هیچ ربطی به نیازمند جبران بودن یا نبودن نداره. ممکنه دو دهک نیازمند باشن یا ۷ دهک.
    ۴) به‌جاش باید معیارهای مطلق فقر مورد استفاد قرار بگیره. یکیش مثلا می‌شه بهزیستی و امداد که گفتی. شاید بشه معیارهای دیگه‌ای هم قرارداد تا کسانی که از فقر مطلق (با معیار کالری مثلا) رنج می‌برند جبران بشن.

  2. محمد :گفت

    یک مخاطب جدید:
    در ضرورت هدفمند کردن یارانه ها هیچکس شک نداره. اما نقدی کردن و همینطور محدود کردن به دهک های خاص نه.
    اگر بشه ریشه تمامی این سیاست هایی که من اسمش رو میزارم «پفکی»(خیلی واضح است که شما بعد از خوردن پفک تا چند ساعت احساس گرسنگی نمی کنی اما بعد از طی اون زمان گرسنگیت چندین برابر میشه) رو پیدا کرد بایستی بگیم اقتصاد دولت فعلی متاسفانه اقتصاد «رابین هودی» است.
    قصد این اقتصاد گرفتن از سرمایه دار و دادن به فقیره. حالا خیلی راحت میشه به اصرار آقایان و البته شتابزدگی(از هول حلیم افتادن تو دیگ) رو فهمید.

  3. علی :گفت

    به نظر من بهتر بود به جای تاکید بر توجیه یا اشکال شرعی این طرز تقسیم، اشکال کار را از منظر عدالت طرح می کردی. هیچ معلوم نیست شریعت حکمی راجع به طرز تقسیم یارانه ها داشته باشد. عادلانه بودن این سیاست مهم است نه شرعی بودن. تقسیم نابرابر پول بین شهروندان یک عمل تبعیض آمیز است و این تبعیض باید موجه باشد و الا ظالمانه است. اگر توجیه آن نیاز و محرومیت است همانطور که امیر رضا اشاره کرده دهک یک تقسیم آماری است و ملاک آن نیاز نیست. اگر هم توجیه، ثروت کمتر است (بدون اینکه لزوما نیاز یا محرومیتی در کار باشد) دلیلی ندارد که درآمد ملی را به افرادی با ثروت کمتر بدهیم. اگر راههای کسب ثروت، مشروع باشد، فرد با ثروت کمتر لزوما استحقاق دریافت پول اضافه ندارد.
    ———–
    صادق: مرسی.

  4. بازتاب: به نام اقتصاد به کام سیاست « پساسرمایه داری

  5. بازتاب: amar.org.ir , پیگیری یارانه ها, سایت یارانه ها , یارانه ها , هدفمندی یارانه ها

  6. بازتاب: هدفمند كردن يارانه | پرتاب نیوز

  7. بازتاب: amar.org.ir , پیگیری یارانه ها, سایت یارانه ها , یارانه ها , هدفمندی یارانه ها | فاپارس"FaPars.com"

  8. بازتاب: partab.org, واردات و حمل نقل هوایی و دریایی کالا از چین و دبی » amar.org.ir , پیگیری یارانه ها, سایت یارانه ها , یارانه ها …

  9. بازتاب: partab.org-پرتاب خبر, اخبار روز ایران و جهان » یارانه ها

  10. بازتاب: partab.org-پرتاب خبر, اخبار روز ایران و جهان » پیگیری یارانه ها

  11. بازتاب: partab.org-پرتاب خبر, اخبار روز ایران و جهان » سایت آمار , سایت یارانه ها , amar.org.ir یارانه ها , amar.org یارانه , amar.ir سایت یارانه, amarorg.ir , یارانه ها سایت

  12. بازتاب: یارانه ها | پرتاب نیوز

  13. یارانه بسیار طرح خوبی بود اما چرا قیمت ها اینقدر کم است

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s