ماجرای بنزین و یک دولت

هرچند قصد داشتم که در این پست، مطلبی در خصوص بحث های دامنه داری که در پست پیشین بوجود آمد بنویسم، اما در خبری دیدم که دولت اعلام کرده است به میزان سهمیه(شما بخوانید جیره) بنزین، 100 لیتر اضافه شود(+)چرا که  یعنی همان خبری که در پست پیشین از زبان آن راننده تاکسی اعلام شد، درست از آب درآمد! از سوی دیگر اگر دقت کرده باشید؛ در این 15 روز اخیر، وضع ترافیک خیابان ها و همچنین پمپ بنزین ها به شدت آشفته و به طرز وحشتناکی افزایش پیدا کرده است، بطوری که طبق مشاهدات من، در چند روز متوالی مثلا ترافیک پمپ بنزین پل گیشا تا کوچه پشت دانشکده فنی کشیده شده بود.( که این امر حداقل در 5 سال اخیر در این منطقه بی سابقه بوده است!!)

چندی قبل و در دوران آغاز طرح سهمیه بندی نوشتم که افزایش مصرف بنزین که هر روز مقدارش بنابر آمار وزارت نفت(+ و +) بیشتر و بیشتر می شود. می تواند چند دلیل عمده داشته باشد. اما مهمترین دلیل این افزایش مصرف این امر ذکر شد که: «بدلیل تجربه تاریخی مردم از سیاستگذاری های اقتصادی دولت ، می توان گفت که بدلیل اشتباهات مکرر دولت و تغییرات متعدد و گاهاً اساسی در تصمیمات مختلف و نیز عدم مشروعیت نسبی که دولت از آن رنج می برد، ممکن است مردم و گروه های فشاری که تبعا شکل گرفته است، هنوز از قطعیت و کارایی تصمیم دولت مطمئن نشده(شما مطمئنید؟) و انتظار ابطال و اصلاح اساسی طرح را داشته باشند، بهمین منظور چندان در مصرف بنزین آنطور که پیش بینی می شود، عمل نکرده و سعی کنند تا تمام سهمیه 6 ماهه خود را در عرض یک یا دو ماه مصرف کنند، تا بدین ترتیب دولت را تحت فشار قرار دهند.» (در خصوص سهمیه بندی می توانید به این نوشته هایم نیز مراجعه کنید + ، +).

امروز با این عمل ِ دولت در افزایش سهمیه ها، به زعم من نشان داده شد که این فرضیه که؛ «دولت مشروعیت کافی برای سیاست گذاری اقتصادی را از دست داده است» توضیح دهنده تر از سایر فرضیه هاست. بطوری که مردم در یک تصمیم و اقدام عقلایی اقدام به مصرف بیش از حد تعیین شده برای هر ماه کرده اند و عملا مصرف خود را کاهش نداده اند، با این پیش فرض که دولت، مردم را بدون بنزین نخواهد گذاشت! و دیدیم که این پیش فرض کاملا صحیح از آب درآمد. {کسی نیست بگوید که بنزین سفر را قبل از سفر می دهند و نه پس از سفر! با این حساب اگر واقعا میزان سفرهای مردم  نسبت به سالهای پیش تغییر جدی نداشته باشد که مشاهدات اندک و ناقص من چنین نشان می دهد، این عمل مردم در کاهش ندادن سفرهایشان، برهان خوبی برای توضیح دهندگی این فرضیه است، چرا که نشان می دهد که مردم، می دانستند؛ که دولت مجبور خواهد شد سهمیه ها را افزایش دهد}  البته به نظر ِ من این عدم مشروعیت دولت، بیش از آن که پیشینی باشد و از عدم مشروعیت همه دولت ها درایران آب بخورد، از تصمیم گیری های بی حساب و کتاب و آشفته و همچنین خطاهای بیشمار دولت نهم در سایر تصمیم گیری هایش که کم هم نیستند و حتی اعلام های ضد و نقیض و بسیار متضاد درباره همین سهمیه بندی بنزین حکایت دارد.(هرچند که این عدم مشروعیت تصمیم گیری در کشورما و بصورت عام در کشورهای نفت خیز یک عامل شناخته شده است) بنوعی که این پیش فرض که دولت، نمی تواند و نمی خواهد بنحو کامل و با پذیرفتن هزینه های چنین سیاست گذاری هایی، این سیاستها را اجرا کند، سبب تقویت دیدگاه فشار بر دولت به منظور گرفتن سهم هرچه بیشتر از رانت نفتی می شود.

 از سوی دیگر؛ دولت نیز که با وجود حجم بسیار بالای درآمد نفتی، نیاز به اصلاح قیمت را منتفی دانست، با پیش گرفتن چنین سیاست منعطفی قصد داشت تا ضمن مهیا کردن شرایط برای تحریم احتمالی واردات بنزین، از محبوبیت پوپولیستی خود نیز جانبداری نماید. بطوری که حاضر نشد حتی قیمت آزاد بنزین را اعلام نماید و همه را متقاعد ساخت که بنزین کم نخواهند آورد!(روی چه حساب و کتابی دولت نرخ بنزین آزاد را اعلام نمی کند برای من جای سوال اساسی است، تا جایی که حتی برای توجیه اینکه بنزین آزاد مورد نیاز نیست، حاضر است مقدار جیره را افزایش دهد!! شما چیزی به ذهنتان می رسد؟)با این حساب، سهمیه بندی بنزین صرفا یک سیاست غیراقتصادی در جهت برآوردن برخی اهداف سیاسی بوده است که نه تنها اثر مطلوبی بر مصرف این کالا(که همچون یک کالای مجانی مصرف می شد) نداشته است بلکه با تخریب سازوکارهای اقتصادی نظیر افزایش تدریجی قمیت بنزین، سبب ثبات قیمت بنزین در سطح همین 100 تومان شده است. از سوی دیگر همانطور که در پست پیشین گفتم، این سیاست سبب تضییع حقوق افراد در جامعه و حرکت هرچه بیشتر به سمت جامعه مدیریت شده! و غیرآزاد شده است، که این امر نیز بنوبه خود، ناکارآمدی ها و ناکارایی های مختص به این گونه سیاستهای ضد آزادی را به بار آورده و خواهد آورد که مطمئنا همه آنها قابل شناسایی از جانب ما حداقل بصورت دقیق نیستند.

باید گفت که از لحظه اعلام این خبر(و بزعم ما از لحظه آغاز سیاست سهمیه بندی) این سیاست، سیاستی شکست خورده بود و هست.و این تصمیم دولت بصورتی تجربی به مردم اثبات کرد که فرضیه اشان درست است.{ منتظر افزایش بیش از پیش مصرف بنزین باشید!!} پیش بینی من این است که دولت یا سهمیه بندی بنزین را عملا (و شاید نه در کلام) منتفی خواهد ساخت(خصوصا که نزدیک انتخابات مجلس است) و صرفا مردم مجبور خواهند بود با اندکی تاخیر و ایجاد فشار، منتظر شارژ کارتهای سوخت خود باشند.

راستی بهتر است که بجای «سهمیه بندی» از «جیره بندی» استفاده کنیم.

Advertisements
این نوشته در Economics, iran, politics, کاتالاکسی, آزادی, اقتصاد, اجتماعی, بازار آزاد, جامعه, دولت, سیاست ارسال شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

8 پاسخ برای ماجرای بنزین و یک دولت

  1. mansoor :گفت

    ! your above links in main text is missed
    —————————–
    صادق: اصلاح شد. مرسی

  2. Mohammad :گفت

    The link of آمار وزارت نفت does not work

    Are you aware of any global experince in gasoline rationing?
    ————————–
    صادق: نه بصورت دقیق و با عدد و رقم(اگر چیزی داری ما رو هم بی نصیب نگذار) اما از تجارب برخی کشورها خصوصا در خلال جنگ دوم جهانی، دهه 1940 و البته در هنگام شوک نفتی دهه 70 چیزهایی شنیده ام اما ندیده ام کسی آنها را بررسی کرده و تجزیه و تحلیل کرده باشد.راستی به موارد سهمیه بندی که من شنیده ام می توانی مورد زیمباوه(یعنی ورشکست ترین کشور حال حاضر دنیا ) را هم اضافه کنی. البته بجز ایران!!

  3. عطیه :گفت

    صادق جان ، همه و خود اون دولت کذایی هم می دونه که بنزین سهمیه بندی شد چون احتمال بالای تحریم از سوی آمریکا بود. اما خوب اصولا مردم کشورمون باید همیشه آخر ازهمه متوجه موضوع بشند . درست مثل قضیه هسته ای که کل دنیا می دونست تازه آخر سر مردم خودمون فهمیدند چه خبره ، بعد هم یه هویی این موجود تبدیل به حق مسلم ما شد و انگار که دیگه حق مسلمی تو این مملکت نمونده بود!!!!
    به نظر من سیاست سهمیه بندی تو مقاطع مختلف ثابت کرده که یه سیاست شکست خورده هست ، دولت هم مجبوره قدم قدم عقب بکشه . یه روز نماینده های ملت!! یه روز سفر!! حتما پس فردا هم می گویند سهمیه سال جدید تحصیلی که بچه ها به مدرسه هاشون برسند!! می تونیم سهمیه های اعیاد ! سهمیه ماه رمضان ! سهمیه راهپیمایی های دشمن شکن و… رو هم اضافه کنیم!!!
    راستی این رو هم ببین :
    http://haditoons.com/news.php?news_uid=2349

  4. بامداد :گفت

    صادق جان نکته مهمی رو اشاره کردید. سئوالی که من هم همیشه از خودم پرسیدم که در درجه اول چرا سهمیه‌بندی به جای افزایش تدریجی بهای بنزین تا اینکه به سطح شناور برسد؟
    در درجه دوم سئوال اینجاست که حال که سهمیه‌بندی کردند بر اساس کدام مصلحت پنهان بنزین آزاد اعلام نمی‌کنند؟

    پاسخ این سئوال‌ها هر چه باشد احتمالا خیلی زود آن را خواهیم فهمید.

    در حال حاضر به نظرم می‌رسد که دولت با اعلام نکردن بنزین آزاد قصد دارد با اعمال فشار به سیستم حمل و نقل کشور مصرف سوخت را کم کند. همانطور که خود شما اشاره کردید، شاید در دیدگاه کوتاه مدت موضوعات مالی برای حضرات مهم نباشد، چرا که اولا مدیریت بلند مدت و کلان ندارند و ثانیا بهای بالای نفت اجازه نگرانی چندانی به آنها نمی‌دهد. آنها نگران بودجه تخصیص یافته برای بنزین نیستند، آن‌ها نگران خود میزان مطلق مصرف بنزین هستند. با اعلام بنزین آزاد اگر چه هزینه بنزین وارداتی مازاد بر سهمیه‌بندی از راه بهای شناور بنزین تامین می‌شود، اما در میزان مصرف بنزین در سطح کشور کاهش محسوسی نخواهیم دید‌. چرا که مردم بر اساس نیازشان می‌توانند بنزین آزاد خریداری کنند.

    با توجه به این موضوعات و همینطور وضعیت وخیم بین‌المللی کشور که در آستانه تحریم و حتی جنگ قرار گرفته است، موضوع اصلی مورد نگرانی آقایان پایین آوردن مصرف بنزین به صورت جبری می‌باشد. اگر ایران تحریم شود و نتواند بنزین وارد کند، حتی اگر پولش را هم داشته باشد بنزین نخواهد داشت. به همین ترتیب در سطح داخلی حتی اگر مردم پول هم حاضر باشند بدهند، بنزین آزاد خبری نیست. به بیانی دیگر پیشاپیش و قبل از این‌که ایران تحریم شود،‌ دولت مردم را تحریم کرده است.

    این‌که تا چه حد در این کار موفق باشند و این‌ موضوع چه عوارض آشکار و پنهانی در شاخه‌های مختلف اقتصاد کشور خواهد گذاشت از نگرانی‌های حضرات نیست.

  5. حلزون :گفت

    در مورد اينكه دولت ايران با مسئله عدم مشروعيت روبرو است وبنابراين با فشارهاي سازماندهي شده ممكن است از سياست هايش عدول كند. ولي بايد گفت مشكل بنزين رابالاخره يك جوري حل شود.هرچند سهميه بندي اثرات بدي بر تخصيص منابع و بهره وري دارد وهمچنين آزادي هاي فردي را محدود مي كند. ولي امكان تحقق اين رشد مصرف ديگر وجود ندارد. بهتر بود به آن راننده محترم مي گفتي كه به چه حقي منابعي كه بخشي از ان متعلق به نسل بعد است اين گونه مصرف مي كني آيا تا به حال براي نسل بعد دارايي (داراييهاي در سطح كلان) جا گذاشتي. دولت ميبايست در مورد كوتاه آمدن از سياست هايش كوتاه نيايد تا كارگزار اقتصادي به سياست ها بي اعتماد نشود.
    ———————————–
    صادق:ببین حلزون جان، بحث اصلا بحث کوتاه آمدن یا نیامدن دولت از سیاستهایش بزعم من نیست. بحث اصلی سازوکاری است که تعویق در امر و عمل اقتصادی را موجب می شود. در ضمن آن راننده حق دارد نسبت به حق خودش و حق نسل آینده خودش تصمیم بگیرد، بنابراین من و تو نمی توانیم این را به وی بگوییم! در مورد اینکه امکان تحقق این رشد مصرف وجود نداشت، مسلما با شما هم عقیده ام اما اینکه سهمیه بندی، اصلا در این خصوص محلی از اعراب دارد یا نه، مشکل دارم.

  6. russianr :گفت

    در مورد بنزین و سهمیه بندیش میشه تمام قضایا رو از نگاه عواید تبلیغاتی ای که برای دولت احمدی نژاد(احمدی نژاد) داره هم نگاه کرد.همینطور که هر طرح در ایران بدون بررسی عمیق و به صورت کاملا سطحی از دستگاه های رسانه ای ایران به خارج پمپاژ میشه موضوع سهمیه بندی هم میتونه تو نگاه کشورهایی مثه کشورهای عربی دوست ایران و آمریکاییهای لاتین و کشورهای تازه استقلال یافته ی حاشیه دریای خزر بزرگ و بااهمیت جلوه بده.چه چیزی به غیر از صورت ظاهری این طرح برای کشورهای ذینفع این قضیه مطرح میشه؟چیزی که واقعیت زندگی مردم هست رو کی به مثلا سوریه یا ونزوئلا خواهد گفت؟واقعیت اینه که سهمیه بندی و تاکسی های ون و رژه اتوبوس های نوی پولی همه برای پرکردن نگاتیو صداو سیما و شبکه های العالم و جام جم و تازگی هم پرس تی ویه/

  7. Mohammad :گفت

    Here you can read Testimony of Julia Nanay ( Director of PFCEnergy ) on “US Policy Options: Iran’s Oil and Gas Sector”
    before the
    U.S. Senate Committee on Foreign Relations

    http://www.senate.gov/~foreign/testimony/2006/NanayTestimony060518.pdf

    I know her well since 2000-01, she is very informative about Caspian sea area energy and politics, Russia and Iran
    Her profile:
    http://www.pfcenergy.com/contentDispatcher.aspx?id=4134

  8. حلزون :گفت

    صادق جان
    من كه توي نوشته هاي تو چيزي از دغدعه هاي راننده در مورد آينده نديدم.
    «اما اینکه سهمیه بندی، اصلا در این خصوص محلی از اعراب دارد یا نه، مشکل دارم.»در مورد اين جملت توضيح بيشتري مي توني بدي. لطفا

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s